In 2024 fuseerde kinderopvang Swazoom met onderwijsorganisatie Zonova. Sindsdien wordt hard gewerkt om zoveel mogelijk samen op te trekken. Enneke Ubels (opvang) & Esther Brinkhuis (onderwijs) vertellen hoe zij zich gezamenlijk inspannen voor álle kinderen in Zuidoost.
Wat is jullie rol bij opvang respectievelijk onderwijs?
Enneke: “Ik heb jarenlange werkervaring in kinderopvang en ben nu als manager verantwoordelijk voor strategie en kwaliteit van de opvang. Dat doe ik met veel enthousiasme samen met collega's van opvang én van onderwijs. We kijken bij alles wat we in gezamenlijkheid kunnen doen. Het opzetten van het VVE-kwaliteitsstelsel is daar een mooi voorbeeld van. Daar vertellen we je zo meteen graag meer over.”
Esther: “Ik heb juist jarenlange ervaring in het onderwijs: als leerkracht en als intern begeleider voor groep 1 t/m 8. In die rollen heb ik ook altijd de samenwerking met opvang gezocht. Vorig jaar ben ik als beleidsadviseur onderwijs en kwaliteit bij Zonova begonnen. We ondersteunen scholen bij het versterken van de onderwijskwaliteit. Ik doe in mijn huidige werk veel rondom passend onderwijs. Passende opvang hoort daar wat mij betreft bij. Het lijkt me heel logisch om daarin op te trekken met opvang. Uiteindelijk moeten we toe naar inclusieve opvang en onderwijs van nul tot veertien jaar.”
Daarmee sorteer je al voor op de volgende vraag. Waar raken jullie werkzaamheden aan respectievelijk opvang en onderwijs?
Enneke: “We zetten volop in op de doorgaande lijn van voor- naar vroegschool, zodat een kind geen drempels ervaart. We werken aan een eenduidige norm voor kwaliteit. De bestaande kwaliteitskaders van opvang en onderwijs proberen we aan elkaar te linken. Hoe kunnen we kinderen zo goed mogelijk ondersteunen in hun ontwikkeling op alle locaties. Maar ook: wat mogen we als professionals van elkaar verwachten en hoe kunnen we samenwerken?”
Esther: “Waarom ik bij Zonova opvang en onderwijs wil werken, is omdat we kinderen in Amsterdam Zuidoost alle kansen willen bieden. We kijken dan vooral naar wat er wél kan voor kinderen, ondanks de verschillen tussen opvang en onderwijs. Het gaat ons om hetzelfde, alleen werken we soms op een andere manier. Is jouw manier dan belangrijk, of kunnen we over drempeltjes heenstappen? Het is goed dat we elkaars expertise kennen, en dat we straks één norm hebben voor kwaliteit.”
Dan helpt het dat er een duidelijke gezamenlijke koers is.
Esther: “Dat helpt mij heel erg. We willen ervoor zorgen dat kinderen in Zuidoost gelijke kansen krijgen en dat ze opgroeien tot wereldburgers. Dat lukt ons alleen maar als we samen optrekken. Alle kinderen hebben eenduidigheid, structuur en regelmaat nodig, maar een groot deel van ‘onze’ kinderen heeft nog meer nodig. Daarom vind ik het concept familieschool heel erg mooi: onderwijs, opvang, ouders, verzorgers, omgeving… We staan samen om de kinderen heen.”
Enneke: “Wat voor mij uit het koersplan springt, zijn veerkracht en optimisme. Maar ook samenwerking. Opvang en onderwijs weten elkaar steeds beter te vinden, en dat is een mooi bruggetje naar het VVE-kwaliteitsstelsel. Dat is een kader waarmee we de kwaliteit van de voor- en vroegscholen in Amsterdam Zuidoost systematisch ontwikkelen, borgen en monitoren. We hebben dat kwaliteitsstelsel ontwikkeld met mensen van opvang en onderwijs, en nu gaan we het daadwerkelijk uitvoeren. Van denken naar doen. Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Wat verwachten we van elkaar? Ik word er blij van om de verbinding te zoeken en samen te zorgen voor de kwaliteit op onze locaties”
Esther: “Als je het hebt over van denken naar doen en de verbinding zoeken, waar zitten we dan op dit moment? Waar moeten we elkaar nog vinden? We zitten namelijk in een vrij prille fase wat betreft de integratie van opvang en onderwijs. Hoe kunnen we van elkaar leren? En van voorbeelden op andere plekken in Nederland.”
Waar loop je in de praktijk tegenaan?
Enneke: “Ik denk dat we elkaar wel weten te vinden, maar het verschil zit ‘m vooral in hoe dingen zijn geregeld. Opvang wordt centraal aangestuurd, onderwijs decentraal. We hebben verschillende financieringsstromen, kennen een andere terminologie. Zelfs andere openingstijden. Het gebeurt regelmatig dat iemand zegt ‘fijne vakantie’, terwijl de buitenschoolse opvang tijdens de schoolvakanties gewoon openblijft. Ik zie dat overigens niet als iets negatiefs. We hebben een gezamenlijke stip op de horizon en het Zonova Koersplan 2030 is de route daarnaartoe. We doen het steeds meer écht samen.”
Esther: “Ik herken me daarin. Ik zie geen knelpunten, maar een aantal zaken die we nog moeten uitwerken. Er is altijd een oplossing. Dat vind ik zo leuk aan Zonova. Je krijgt de ruimte om buiten de kaders te denken. Dat is het gevoel dat ik heel erg sterk heb in onze samenwerking. We kijken samen naar wat er wél kan.”
Jullie zijn de voorlopers in de integratie van opvang en onderwijs.
Enneke: “Kwaliteit gaat zowel over opvang als onderwijs. We willen al onze kinderen een sterke basis geven voor de rest van hun leven. We kunnen elkaar inderdaad goed vinden op dat vlak. Ik zie nog veel kansen in de samenwerking en verbinding tussen de verschillende afdelingen van het bestuursbureau. Weten wat er speelt en waar de ander mee bezig is helpt daarbij.”
Esther: “Precies. We zijn dienstbaar aan de locaties. Ik ben mezelf ook aan het aanleren om niet scholen maar locaties te zeggen. Want dan heb je het over iedereen. We doen het samen en daarvoor hebben we één taal nodig.”
Enneke: “We hebben immers één koersplan, één gezamenlijke stip op de horizon. Wat in het koersplan is opgenomen, vraagt om een cultuuromslag.”
Wanneer is de integratie wat jullie betreft geslaagd?
Esther: “Als we het niet meer hebben over opvang en onderwijs, maar over ons werk voor alle kinderen, dan is de integratie geslaagd. Al denk ik dat het nooit klaar is.”
Enneke: “Waar we nu in de praktijk soms tegenaan lopen zijn de verschillen tussen opvang en onderwijs. Heb je het bijvoorbeeld over een kalenderjaar of een schooljaar? En wil je in je jaarkalender alles volplannen, of laat je ruimte om flexibel mee te bewegen met actuele ontwikkelingen? Ik denk dat de integratie slaagt als we dat gesprek blijven voeren en we een open blik hebben naar elkaars werk. De kinderen van Zuidoost staan op ons netvlies, daarom zijn we dienend aan de locaties.”
“Ik ben blij als er ontschotting komt”, gaat ze verder. “We willen als organisatie deze integratie realiseren, maar daar komt veel regelgeving bij kijken. Wat hoort bij onderwijs, wat bij opvang en hoe betrekken we ouders en samenwerkingspartners hierbij. Welke subsidie is waarvoor bestemd? Het zou veel mooier zijn als je gewoon kunt zeggen ‘Dit is waar onze kinderen behoefte aan hebben en dat gaan we gewoon regelen’. Of ouders nou werken, studeren of andere dingen doen, dat we er zijn voor álle kinderen van nul tot dertien jaar. Of misschien zelfs ouder. We denken in kansen en mogelijkheden, wat kan wél!”
Esther: “Ik vind dat we soms niet zouden moeten nadenken of iets wel mag binnen de regelgeving, maar moeten kijken naar wat nodig is voor een kind.”
VVE-kwaliteitsstelsel
Opvang en onderwijs vinden elkaar bij het opstellen van een VVE-kwaliteitsstelsel. Dit traject, dat Zonova samen met organisatie Sardes leidt, is twee jaar geleden gestart.
Met dit stelsel wordt de kwaliteit van de voor- en vroegscholen van Zonova in Amsterdam Zuidoost systematisch gemonitord, ontwikkeld en geborgd. Het stelsel draagt bij aan hogere kwaliteit van het VVE-aanbod en daarmee aan betere ontwikkelkansen voor jonge kinderen.
Uitwerken en implementeren
Het VVE-kwaliteitsstelsel bestaat uit een VVE-kwaliteitskader, een VVE-kwaliteitsmonitor en een VVE-kwaliteitscyclus. Dit jaar wordt het VVE-kwaliteitsstelsel verder uitgewerkt en geïmplementeerd. De kwaliteitscyclus en monitor, waarmee de VVE-kwaliteit per locatie (voor- en vroegschool) inzichtelijk wordt gemaakt, zijn in concept gereed.
Training
IB-ers, VVE-coördinatoren, meewerkend VE-coaches en pedagogisch coaches volgen de training ‘Coaching op VVE-kwaliteit’ van Sardes. Deze training richt zich op het versterken van de VVE-kwaliteit, het toepassen van het kwaliteitskader en de monitor in de praktijk, het ontwikkelen van een geactualiseerd VVE-jaarplan per locatie en het stimuleren en versterken van de gezamenlijke uitvoering door voorschool en vroegschool.
